Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinasyonunda, C-Prot tarafından geliştirilen ve HAVELSAN işbirliğiyle hayata geçirilen Türkiye'nin ilk Uç Nokta Güvenlik Platformu (AV-EDR) çözümü, SAHA 2026 kapsamında düzenlenen törenle Milli Savunma Bakanlığına teslim edildi.

C-Prot'tan yapılan açıklamaya göre, bu gelişme, Türkiye'nin siber güvenlikte dışa bağımlılığı azaltma, kritik sistemlerini yerli teknolojilerle koruma ve dijital egemenliğini güçlendirme hedeflerinin somut bir çıktısı olarak öne çıkıyor.

Platform, Yeni Nesil Antivirüs ve EDR (Endpoint Detection and Response) fonksiyonlarını tek ajan altında konsolide eden bütünleşik mimarisiyle uç nokta güvenliğinde yeni bir standart ortaya koyuyor. Bu yaklaşım sayesinde kurumlar, parçalı güvenlik yapılarından kurtularak daha sade, hızlı ve etkin bir güvenlik altyapısına kavuşuyor.

Platform, yüksek hacimli telemetri toplama ve gelişmiş tehdit tespit kabiliyetleri ile uç noktalarda derin görünürlük sağlayarak, potansiyel tehditlerin erken aşamada tespit edilmesine ve hızlı müdahale edilmesine imkan tanıyor. Ayrıca çözüm, Pardus başta olmak üzere yerli ve milli işletim sistemleriyle tam uyumlu çalışacak şekilde geliştirilmiş olup, özellikle kamu kurumları ve kritik altyapılarda yüksek seviyede entegrasyon ve operasyonel süreklilik sağlıyor.

- Sayılı ülke sahip bulunuyor

Uç nokta güvenliği ve EDR teknolojileri, yüksek mühendislik, tehdit istihbaratı ve sürekli veri işleme kabiliyeti gerektiren, geliştirilmesi son derece karmaşık sistemler arasında yer alıyor. Bu alanda çözüm üretebilen oldukça sınırlı sayıda ülke bulunuyor. Başta ABD, İsrail, Rusya ve Çin olmak üzere, Japonya ve Fransa gibi ülkeler bu teknolojiyi geliştirebilen aktörler arasında yer alıyor.

Türkiye'nin bu alanda yerli bir çözüm geliştirmiş olması, sınırlı teknoloji ligine geçişte önemli bir kazanım olarak değerlendiriliyor. C-Prot tarafından geliştirilen bu platform, Türkiye'yi yalnızca bu teknolojileri kullanan değil, aynı zamanda geliştiren ve ihraç edebilecek kapasiteye sahip ülkeler arasına taşıyan kritik bir adım niteliği taşıyor.

- Savunma ve siber egemenlik açısından kritik katman

Teslimat, 5 Mayıs'ta gerçekleştirilen Siber Güvenlik Kurulu toplantısında ortaya konan vizyon ile doğrudan örtüşüyor. Bu kapsamda siber güvenliğin milli güvenliğin ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulanmış, kritik altyapıların korunması, veri egemenliği ve yerli teknolojilerin geliştirilmesi öncelikli alanlar arasında yer almıştı.

Milli savunmada yerli siber güvenlik çözümlerinin kullanımı, stratejik bir zorunluluk olarak öne çıkarken geliştirilen AV-EDR platformu Türkiye'nin siber egemenliğini güçlendiren kritik bir katman olarak konumlanıyor.

Geliştirilen AV-EDR platformunun önümüzdeki süreçte başta savunma sanayi olmak üzere enerji, finans, kamu hizmetleri ve diğer kritik altyapı sektörlerinde yaygın olarak kullanılması hedefleniyor.

Bu teslimat, Türkiye'nin siber güvenlikte yerli ve milli kapasitesini güçlendiren, dijital egemenliğini pekiştiren ve küresel rekabette konumunu ileriye taşıyan önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.

Türkiye'nin ve Avrupa'nın en büyük savunma, havacılık ve uzay sanayi kümelenmesi SAHA İstanbul tarafından İstanbul Fuar Merkezi'nde düzenlenen 'SAHA 2026' devam ediyor.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu etkinliği ziyaret eden Bakan Uraloğlu, Milli Savunma Bakanlığı AR-GE Merkezince geliştirilen Türkiye'nin milli füzesi Yıldırımhan'ı inceleyerek gazetecilere açıklamada bulundu.

Uraloğlu, SAHA 2026'ya ciddi ilgi olduğuna dikkati çekerek, 'Savunma sanayisinde öne çıkan SAHA EXPO, denizcilikten havacılığa, uzaydan ulaşım sistemlerine kadar Türkiye'nin teknolojide geldiği seviyenin göstergesidir. SAHA'da Türkiye'de savunma sanayisi için üretilmiş sistemlerin yanı sıra ulaşım ve uydulardaki teknolojileri görüyoruz. Türkiye'de bu anlamda ciddi bir ekosistem oluşmuş durumda, bu kıymetlidir. Burada Türksat 6A, hızlı trenlerin ve deniz araçlarının üretimi konusunda, ayrıca bütün savunma sistemleri noktasında Türkiye'nin gelmiş olduğu sistemi görmüş oldum.' diye konuştu.

'Ulaştırma zincirleri konusunda dünya hemfikir oldu'

Uraloğlu, Türkiye tarafından Zengezur Koridoru'na yönelik çalışmaların başladığını söyledi.

Almanya'nın Leipzig kentinde düzenlenen Uluslararası Ulaştırma Forumu'na (ITF) katıldığını anlatan Uraloğlu, 'Burada 2027 ve 2028 dönem başkanlığına oy birliğiyle seçildik. Burası ulaştırma alanında gerek mevcut durumun gerekse gelecek politikaların görüşüldüğü ortamlardan bir tanesi. Burada kriz anlarında ulaştırma zincirlerinin güçlü ve alternatiflerinin olması gerektiği konusunda dünyanın hemfikir olduğunu görmüş olduk.' ifadelerini kullandı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Türkiye'nin merkezde bulunduğu Orta Koridor'un güçlendirilmesi noktasında forumda hemfikir olunduğunu anlattı.

Kalkınma Yolu Projesi'nin önemine ilişkin de değerlendirmede bulunan Uraloğlu, şunları kaydetti:

'Bugün Basra Körfezi'nden başlayıp Türkiye'ye gelen Kalkınma Yolu'nu bitirmiş olsaydık Hürmüz Boğazı'nı biraz daha az konuşuyor olurduk. Oranın etkisi biraz daha az olurdu. Biz, sadece normal zamanlarda değil olağanüstü zamanlarda da ulaştırma koridorlarının çeşitlendirilmesine ihtiyacımızın olduğunu öngörmüştük, dünya da bunu öngörmüş oldu.'

Bakan Uraloğlu, Türkiye'nin, halihazırda jet yakıtı üreten ve ihraç eden ülkelerden olduğuna dikkati çekerek, 'Dolayısıyla bizim herhangi bir jet yakıtı problemimiz yoktur. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız Alparslan Bayraktar ile görüşüyoruz. Bu konuda bir sıkıntı öngörmüyoruz. Süreci yakından takip ederek yönetiyoruz.' dedi.

Türkiye ve Avrupa'nın en büyük savunma, havacılık ve uzay sanayi kümelenmesi SAHA İstanbul organizasyonuyla İstanbul Fuar Merkezi'nde SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı gerçekleştiriliyor.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu fuarda Savunma Sanayii Başkanlığı ile firmalar arasında imza törenleri gerçekleştiriliyor.

Program kapsamında Baykar ile Endonezya merkezli PT Republik Aero Dirgantara arasında Bayraktar KIZILELMA İnsansız Savaş Uçağı Çerçeve Anlaşması imzalandı.

Fuarda konuşan SAHA İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı ve Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar, Baykar adına çok önemli bir tarihi anlaşmaya imza attıklarını belirtti.

Bayraktar TB2'nin kendi kategorisinde en çok ihraç edilen insansız hava aracı sistemi olduğuna işaret eden Bayraktar, 'Dünyanın ilklerinden olan insansız savaş uçağı teknolojisi Bayraktar KIZILELMA, 2022 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirmişti. O zamandan bu yana çok yoğun bir şekilde uçuş faaliyetleri devam ediyordu. Geçtiğimiz sene seri imalat faaliyetleri tamamlandı ve bu sene içerisinde hedefimiz Bayraktar KIZILELMA'yı ülkemizin hizmetine sunmak.' diye konuştu.

Anlaşmanın tarihi bir öneme sahip olduğuna değinen Bayraktar, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Bayraktar KIZILELMA için ilk defa bir ihracat anlaşmasına imza atmış olduk. Dolayısıyla bundan dolayı ülkemiz adına ve kardeş ülke Endonezya adına gururluyuz. Bu anlaşmayla birlikte hedefimiz 12 adetten oluşan bir Bayraktar KIZILELMA filosunu 2028 yılında başlamak üzere teslim etmek. Ama bu anlaşmada aynı zamanda ilave 4 filo yani 48 uçak da ileriye dönük opsiyonel olarak yer almaktadır.

Burada sadece sistemlerin tedariki değil aynı zamanda lokal bir şekilde Endonezya'da bakım idamesine yönelik lokal üretim lokal bakım merkezinin kurulması da bu anlaşmanın kapsamı içerisinde. Endonezya ile malumunuz geçtiğimiz yıl Bayraktar AKINCI ve Bayraktar TB2 kontratlarını imzalamıştık. Bu da aslında 3. tip ürün oluyor.'

Republikorp Grup Başkanı Norman Joesoef ise anlaşmadan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, iki kurum arasındaki işbirliğinin devam etmesi konusunda çok istekli olduklarının altını çizdi.

Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu, İstanbul Fuar Merkezi'nde düzenlenen SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı'nın ikinci gününde 'IAC 2026 Antalya, Türkiye'nin Uzay Vizyonu ve Küresel İşbirliği Fırsatları' paneli yapıldı.

Panelin moderatörlüğünü Sanayi ve Teknoloji Bakan Danışmanı ve IAC 2026 Direktörü Emine Doğrukök üstlendi.

Türkiye Uzay Ajansı Başkanı (TUA) Yusuf Kıraç, burada yaptığı konuşmada her ülkenin, güvenliği için uzaya daha fazla odaklandığını belirterek, fırlatma ve uydu sistemlerinin giderek önemli hale gelmeye başladığını söyledi.

Mimarinin gelişmesi ve ekonomi dirençliliği konularının da uzay ekonomisinin gelişiminde etkili olduğunu dile getiren Kıraç, Türkiye'nin uzay alanındaki çalışmalarını anlattı.

Kıraç, gelecek yıl hibrit itme promosyon sistemleriyle bir uzay mekiği süreci başlatacaklarının bilgisini vererek şöyle konuştu:

'Amacımız, Ay'a gitmek için teknolojileri geliştirmek. Artık derin uzay misyonları önem kazanmaya başladı. Bazı uydular farklı yörüngeler arasında manevra yaparak yeniden konumlandırılabiliyor. Bu yıl Fergani bunun testini yaptı, artık daha fazla garantimiz var. Yeni bir uzay rekabeti başladı özel şirketler arasında. Bu nedenle TUA olarak biz ekosistemlerimizi güçlendirmeye çalışıyoruz. Aksi takdirde uzay rekabetinde yer almak kolay olmayacak. Önümüzdeki yıl üniversitelerle işbirlikleri yapacağız. ODTÜ ve İTÜ ile işbirliğimiz var. Artemis gibi uluslararası projelerde yer alma durumumuz var, yakında bunları duyacaksınız.'

IAC'ye tarihi katkı Türkiye'den

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) Başkanı Gabriella Arrigo da federasyonun görevlerine ilişkin bilgi vererek, uzay işbirliğinin teşvik edilmesi, uzay teknoloji hizmetlerinin ve uygulamalarının dünyadaki barışa katkı sağlamasını desteklemeyi amaçladıklarını ifade etti.

Federasyonda 82 ülkeden 604 üyeleri olduğunu belirten Arrigo, şunları kaydetti:

'IAC, bütün uzay aktörlerinin bir araya geldiği, 10 binden fazla katılımcının olduğu bir etkinlik. Bakanlardan endüstri liderlerine, girişimcilerden öğrencilere herkes burada bir araya geliyor. Antalya'nın adaylığını seçerken uluslararası uzay camiasının çeşitliliğini de göstersin istedik. 2024 Milano Kongresi'nde 103 ülkeden 7 bin bildiri geldi. Sidney'de ise 6 bin 400 makale takdimi oldu. 2026 Antalya'da yapılacak IAC için ise gururla söylüyorum ki 108 ülkeden 8 bin 325 makale geldi. Eşi benzeri görülmemiş şekilde 1810 katkı da Türkiye'den geldi, bu IAC tarihinde görülen en yüksek katılım. Antalya'nın farkı nedir diye baktığımızda, Türkiye'nin kültürel mirası, konukseverliği, çalışkanlığı ile yenilikçilik ekosistemini teşkil ediyor. Bu sayede Türkiye'nin vitrini de ortaya çıkacak.'

IAF Başkan Yardımcısı Arif Karabeyoğlu da uzayın geleceğinin nükleer ve nükleer itki konuları üzerinde şekilleneceğini ifade ederek, bu teknolojinin ufkunun 20 yıla kadar belirlenebileceğini söyledi.

SAHA 2026, Türkiye'nin ve Avrupa'nın en büyük savunma, havacılık ve uzay sanayi kümelenmesi SAHA İstanbul'un organizasyonuyla İstanbul Fuar Merkezi'nde yapılıyor.

Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu SAHA 2026'da, ASELSAN ve Endonezya makamları arasında iki sözleşmeye imza atıldı.

Endonezya Deniz Kuvvetleri Komutanlığının kullanımına sunulacak teknolojiler için İnsansız Deniz Araçları Faydalı Yükleri Sözleşmesi, Endonezya Silahlı Kuvvetleri için geliştirilecek teknolojiler için de Görev Kritik Haberleşme Sistemleri Sözleşmesi imza altına alındı.

Sözleşmelere, ASELSAN Üst Yöneticisi (CEO) Ahmet Akyol'un da katıldığı törende, ASELSAN Genel Müdür Yardımcısı Özgür Taylan Sarı ile PT Republic Direktörü Ivandry Febriando Sitepo imza attı.

Sözleşmelerle Endonezya'ya ASELSAN'ın milli sistemleri sağlanacak.

SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı, Türkiye'nin ve Avrupa'nın en büyük savunma, havacılık ve uzay sanayi kümelenmesi SAHA İstanbul organizasyonuyla İstanbul Fuar Merkezi'nde gerçekleştiriliyor.

Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu SAHA 2026'da Türk savunma sanayisi şirketleri yeni ürünlerini görücüye çıkarıyor. Bu kapsamda ROKETSAN, NEŞTER, CİDA, CİRİT Anti-İHA ve mini seyir füzesini ilk kez kamuoyuna tanıttı.

NEŞTER, MAM-L ürününün bir varyantı olarak, minimum ikincil hasar prensibiyle yüksek hassasiyetli vuruşlar yapmak üzere tasarlandı. Klasik çözümlerden farklı olarak NEŞTER, bulundurduğu yaklaşma sensörü sayesinde hedefe temas öncesinde devreye giren ve kesici bıçaklar içeren özgün bir harp başlığına sahip. Patlayıcı içermeyen bu yapı sayesinde, kitlesel imha yerine doğrudan noktasal hedeflere yüksek hassasiyetli vuruş sağlanabiliyor.

CİRİT Anti-İHA, sahada başarısını kanıtlamış CİRİT Lazer Güdümlü Füzesi'nin yeni bir versiyonu olarak İHA'lara karşı kullanılan yüksek maliyetli hava savunma füzelerine güçlü bir alternatif teşkil ediyor. Bu sayede, havadan gelen tehditlere karşı pahalı platform ve mühimmatları devreye almadan önce uygun angajman zarfı içinde CİRİT Anti-İHA ile hedefin etkili şekilde imha edilmesi mümkün hale gelebilecek. Ayrıca bu versiyon yaklaşma sensörü ve anti-İHA harp başlığıyla öne çıkıyor.

CİDA, uzun menzilli tanksavar füze sistemleri ailesinin en yeni üyesi olarak, görüş ötesi kullanım kabiliyeti, uzun menzili, hızlı taarruz yeteneği ve hibrit arayıcı başlığı sayesinde nokta atış hassasiyetiyle sahadaki ihtiyaçlara doğrudan cevap veren, yüksek teknolojili bir çözüm olarak sunuluyor. Rakip sistemlere kıyasla çok daha uzaktan hedefi etkisiz hale getirme kabiliyetine sahip bu sistem, kara, deniz ve havada görev alan farklı platformlara entegre edilebilmesiyle sahada çarpan etkisi yaratacak bir sistem olarak konumlanıyor.

Mini seyir füzesi de düşük maliyetli yapısını yüksek operasyonel etkiyle birleştiren yeni nesil bir çözüm olarak öne çıkıyor. Muadillerine kıyasla sunduğu uzun menzil, daha ağır harp başlığı ve çoklu taşıma imkanı sayesinde sahada özellikle de hava savunma sistemlerine karşı önemli bir güç çarpanı oluşturacak bu sistem, hedef hattından görsel istihbarat toplayabilme yeteneğiyle de son kullanıcılara operasyonel çeşitlilik sunuyor.

Yeni sistemler Türk Silahlı Kuvvetlerinin gücüne güç katacak

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, ROKETSAN'ın tanıtım etkinliğinde yaptığı konuşmada, fuarda ilk tanıtımı ROKETSAN'da yapmanın mutluluğunu yaşadıklarını belirterek, 'Her zaman olduğu gibi çok efektif, çok etkili, maliyet etkin yeni silahlarımızı burada görmekten büyük bir mutluluk duyduk.' diye konuştu.

Güler, 'İnşallah bunları sadece caydırıcılık için kullanırız diye düşünüyoruz ama kullanmamız gerekirse de hiç düşünmeden kullanacağımızdan kimsenin şüphesi olmasın. En etkili şekilde kullanacağımızı değerlendiriyoruz.' dedi.

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci, insansız kamikaze hava araçları ve saldırı mühimmatlarının şu anda çok ciddi tehdit oluşturduğunu belirterek, 'Bunlara yönelik olarak anti İHA sistemleri de bütün dünyanın üzerinde en çok çalıştığı konulardan bir tanesi. Uzunca süredir CİRİT füzesini karadan karaya olan bir sistem olarak kullanıyorduk ama bugün sizlerle CİRİT'in anti İHA versiyonunu, yani 8 kilometreye kadar havadaki İHA'ları etkisiz hale getirecek olan füzemizi paylaşıyoruz.' ifadesini kullandı.

Tanksavar ailesinde çok ciddi ürünleri başta Türk Kara Kuvvetleri olmak üzere birçok dost ve kardeş ülkeye de ürün olarak verdiklerine işaret eden İkinci, şunları söyledi:

'Bugün burada tanıttığımız bir ürün de tanksavar ailesinin en uzun menzilli versiyonu CİDA füzemiz. CİDA füzesi karadan karaya 35 kilometre, havadan helikopterlerden karaya 55 kilometre menzile sahip olacak. Bu açıdan baktığınızda görüş ötesi hedefleri, özellikle ağır zırhlı hedefleri de etki altına alacak çok etkili bir füze olarak inşallah silahlı kuvvetlerimizin gücüne güç katacak. Bir özelliği de CİDA füzemizin hibrit arayıcı başlığa ve hedefi çok daha etkili bir şekilde vurabilecek manevra kabiliyetlerine sahip olması.'

İkinci, maliyet etkin üretimin savaşın sonucunu çok ciddi şekilde etkilediğini belirterek, Türkiye'nin en güçlü olduğu alanlardan birinin insansız hava araçları olduğunu ifade etti.

Yerli insansız hava araçlarının dünyada eşi benzeri olmayan bir silah çeşitliliğine sahip olduğunu vurgulayan İkinci, 'Hızlı üretilebilen, menzili yüksek olan mühimmatlara özellikle önem veriyoruz. Bugün lansmanını yaptığımız bir sonraki ürün de mini seyir füzemiz. Maliyet etkin bir çözüm olarak 250 kilometre menzilde hedefini bulabilen bir kabiliyete sahip. Bu füze, Türk Silahlı Kuvvetlerimize çok ciddi bir güç çarpanı olacak.' diye konuştu.

İkinci, patlayıcı içermeyen füzeleri NEŞTER'in de bundan sonraki aşamalarda cerrahi hassasiyette savaş alanında fark yaratacak bir ürün olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanımına sunulacağını söyledi.

ROKETSAN, 40'a yakın ileri teknoloji sistemini sergiliyor

SAHA 2026'nın açılış töreni sponsorluğunu da üstlenen ROKETSAN, tanıttığı ürünlerinin yanı sıra birçoğu başarısını sahada kanıtlamış 40'a yakın ileri teknoloji sistemleriyle de fuarda boy gösteriyor.

Türkiye'nin en uzun menzilli ve milli imkanlarla üretilmiş balistik füzesi ünvanını taşıyan TAYFUN füzesi, SAHA 2026'da sergilenen ürünler arasında yer alıyor. SİHA mühimmatları kapsamında MAM-C, MAM-L IIR ve MAM-T Dual Seeker, İHA-122 ve İHA-230 havadan karaya balistik süpersonik füze, 300 ER ve EREN yüksek hızlı çok amaçlı dolanan mühimmat sergileniyor.

Hava savunma sistemleri kapsamında da Çelik Kubbe'nin vurucu gücü olan sistemler beğeniye sunuluyor. SUNGUR hava savunma füze sistemi, HİSAR-A ve HİSAR-O RF hava savunma füzeleri ile SİPER uzun menzilli bölge hava ve füze savunma sistemi BLOK 1 ve BLOK 2 füzeleri fuarda boy gösteriyor. Bu alanda ayrıca LEVENT yakın hava savunma füzesi ve MİDLAS milli dikey atım lançer sistemi de bulunuyor.

Tanksavar sistemleri tarafında da KARAOK kısa menzilli tanksavar silah sistemi ve L-OMTAS lazer güdümlü orta menzilli tanksavar silah sistemi tanıtım sahnesinde yer alıyor.

SOM, ÇAKIR, KARA ATMACA karadan karaya seyir füzesi, LAÇİN ve TEBER güdüm kitleri ile METE lazer güdümlü mini füze sistemi de fuarda yer alırken topçu füzeleri kısmında ise BORA (KHAN), TRLG-122 ve TRLG-230 füzeleri ile LG-155 lazer güdümlü topçu mühimmatı ziyaretçilere sunuluyor.

AKYA yeni nesil ağır sınıf torpido ve ORKA yeni nesil hafif sınıf torpido, su altı harp kabiliyetlerini ileri seviyeye taşıyan ürünler olarak fuarda tanıtılıyor. KMC taktik füze silah sistemi, PUSU kule üstü silah sistemi, ALKA yönlendirilmiş enerji silah sistemi gibi çözümler platform olarak fuarda yer alırken, ROKETSAN'ın gelecek dönemde ilk testini yapmayı hedeflediği ŞİMŞEK-2 uydu fırlatma aracı da sergilenenler arasında yer alıyor.

Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen '5G ile İletişimde Güçlü Türkiye Töreni'nde yaptığı konuşmada, geçmişte teknolojik gelişmeleri yalnızca takip eden, çağa ayak uydurma kaygısından öteye geçemeyen, yeni teknolojileri tribünden izleyen, başkalarına imrenen, öz kaynaklarını değerlendiremeyen bir Türkiye'nin olduğunu belirterek, 'Başörtüsü, saç-sakal, kılık-kıyafet gibi meselelerle uğraşmaktan, dünyada olup bitenleri takip edemeyen bir Türkiye vardı.' ifadesini kullandı.

Yıllarca Türkiye'nin özellikle belli alanlarda geri kalmışlığını, milletin inanç değerlerine, kültür kodlarına ve insanların giydiği kıyafete bağladıklarını belirten Erdoğan, şöyle devam etti:

'Yaklaşık 6 asır boyunca cihana nizam vermiş bir ecdadın torunları olarak bu kötü gidişe, bu atalete, bu ideolojik bağnazlığa biz itiraz ettik. 'Biz yapamayız, biz beceremeyiz' diyen özgüven yoksunlarına kulak asmadan, bu milletin evlatlarına, bu ülkenin parlak beyinlerine inanarak teknolojide tam bir seferberlik ilan ettik. Çalışmalarımızın meyvelerini de hamdolsun kısa sürede toplamayı bildik. Bugün geldiğimiz noktada hem kendi teknolojimizi üretiyoruz hem yeniliklere öncülük ediyor hem de sahip olduğumuz teknolojiyi dünyanın birçok ülkesine ihraç ediyoruz.

İlk yerli ve milli haberleşme uydumuz TÜRKSAT 6A'yı 2024'te uzaya fırlattık, 2025'te resmen hizmete aldık ve böylece dünyada kendi uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri olmayı başardık. Savunma sanayisi başta olmak üzere teknolojik imkan ve kabiliyetlerin belirleyici olduğu tüm sektörlerde çağa ufuk çiziyor, yön tayin ediyoruz. Ar-Ge'den seri üretime, kendi ürün ve yazılımlarımızla kendi tesis ve mühendislerimizle yeni dünyanın semalarında kutup yıldızı gibi parlıyoruz. Avrupa ve Amerika dahil pek çok yerde gençler daha kendi ülkelerinin haritadaki yerini gösteremezken, ayak sesleri yalnızca Türkiye'yi değil kıtaları inleten TEKNOFEST Gençliği yeni projelerle, yeni tekliflerle dünyaya rol model oluyor. Velhasıl önümüze konulan bentleri yıkarak, her alanda gümbür gümbür geliyor, destanlaşıyor, yeni ve güçlü Türkiye'yi adım adım inşa ediyoruz.'

'Türkiye'nin dört bir yanı 5G altyapısıyla donatıldı'

Bu başarılarda emeği geçen tüm kurumları, firmaları, sivil toplum kuruluşlarını, mühendisleri ve özellikle de gençleri ayrı ayrı tebrik eden Erdoğan, 'Bugün milletimizin hizmetine sunacağımız 5G teknolojisiyle, bu başarılarımıza bir yenisini daha eklemenin haklı gururunu yaşıyoruz. 5G'nin hazırlıklarını 2016'da başlattık, 2018'de ilk testlerimizi yaptık, 2019'dan sonra da Gazi Meclisi'mizde, stadyumlarımızda ve geniş katılımlı organizasyonlarımızda pilot uygulama olarak kullanıma açtık.' diye konuştu.

Yaygın kapsama hedefiyle kırsal bölgelerden şehir merkezlerine kadar Türkiye'nin dört bir yanını 5G altyapısıyla donattıklarını dile getiren Erdoğan, 'Böylece çok geniş bir alanda hem yüksek hız hem de yüksek kapasiteyi aynı anda sunabilecek bir sistemler manzumesi oluşturduk. Başlangıçta 81 il merkezimizde devreye alacağımız 5G'yi, 2 sene içinde ülkemizin her karışında hizmete sunacağız.' bilgisini paylaştı.

Şebeke altyapısında mümkün olan en yüksek seviyede yerli ve milli ürün kullanımını hedeflediklerini vurgulayan Erdoğan, 'İşletmecilerimiz yıllara göre artacak şekilde ilk etapta yüzde 60 oranında yerli malı, belgeli ürün, yüzde 30 oranında milli haberleşme ürününü kullanacak. Devamında bu rakamlar peyderpey arttırılabilecek.' sözlerini sarf etti.

'İletişim hızımız tam 10 kat artıyor'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 5G'nin neler getireceğini genel hatlarıyla paylaşmak istediğini söyleyerek, şunları kaydetti:

'Beşinci nesil mobil haberleşme altyapısı, yüksek hız, düşük gecikme süresi ve geniş bağlantı kapasitesi olmak üzere üç ana özelliğiyle öne çıkıyor. 5G, saniyede iki gigabyte veri aktarımıyla bir önceki nesle oranla 10 kata kadar daha yüksek veri hızına ulaşıyor, yani iletişim hızımız tam 10 kat artıyor. 4,5 veya 4G'de ortalama 30-40 milisaniye olan gecikme süresi, 5G ile bir milisaniyeye kadar düşüyor. Son olarak daha önce binlerle ifade edilen eş zamanlı bağlantı kapasitesi 5G ile milyonlarca cihaza erişiyor. Nesnelerin internetini çok daha verimli ve süratli hale getirecek bu sistemle kilometrekare başına milyonlarca cihaz aynı anda kesintisiz ve güvenli biçimde birbiriyle irtibat kurabilecek.

5G'yi diğerlerinden ayıran bir diğer önemli ayrıntı da bulut tabanlı ve yazılım odaklı çekirdek mimarisidir. Bu özellik şebekeyi daha esnek, daha akıllı ve ihtiyaca göre şekillenebilen bir yapıya kavuşturuyor. 5G ile birlikte iletişimin sadece hızlanmakla kalmadığı, aynı zamanda bütünüyle şekil değiştirdiği bir dönemin kapılarını aralıyoruz.'

Vatandaşların, 5G ile internet kullanımında yüksek hızlarla tanışacağını belirten Erdoğan, 'Sabit internetin ulaşamadığı yerlerde sabit, kablosuz erişim sayesinde fiber hızına yakın bir deneyim sunulacak. Aynı fiziksel altyapı üzerinde farklı sektörlere ait sanal ağlar kurulabilecek.' dedi.

Böylelikle sağlık, üretim, lojistik ve güvenlik gibi birbirinden farklı alanlarda ihtiyaca özel hizmetler verilebileceğini aktaran Erdoğan, 'Kurumlar, kendi yerleşkeleri veya tesisleri içinde kendilerine özel, güvenli ve düşük gecikmeli şebekeler kullanabilecek. Verinin merkeze gitmeden, kaynağa en yakın noktada işlenmesi mümkün olacağı için karar alma ve tepki verme süreleri ciddi şekilde kısalacak. Diğer taraftan mobil iletişimde ve dijital hizmetlerde bekleme süreleri azalırken, gigabyte hızları artacak, evde, işte veya hareket halindeyken daha güçlü ve kesintisiz bir bağlantı standardı oluşacak.' diye konuştu.

Uraloğlu, konuya ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye'nin mobil haberleşme tarihinde yeni bir dönüm noktasına ulaştığını belirtti.

Bakan Uraloğlu, 32 yıllık mobil iletişim yolculuğunda kritik bir eşiğe gelindiğini ve 23 Şubat 1994'te başlayan bu serüvenin 5G teknolojisiyle yeni bir safhaya taşındığını kaydetti.

Türkiye'nin 5G'ye geçişinin yarın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifleriyle düzenlenecek törenle resmen ilan edileceğini bildiren Uraloğlu, '1 Nisan'da 81 ilimizde 5G hizmeti kademeli olarak başlamış olacak. 2 yıl içerisinde ülkemizin her bir noktasında 5G hizmetini yaymayı hedefliyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

İletişim hızının, söz konusu teknolojiyle artacağına dikkati çeken Uraloğlu, bu alandaki dönüşümün yalnızca haberleşmeyle sınırlı kalmayacağını vurguladı.

Uraloğlu, 5G'nin sunacağı katkılara ilişkin, 'Yeni teknolojiyle birlikte, akıllı ulaşım sistemlerinden otonom sürüşe, uzaktan sağlık uygulamalarından akıllı fabrikalara, yüksek çözünürlüklü medya yayıncılığından tarım teknolojilerine kadar birçok alanda köklü değişim yaşanacak.' ifadesini kullandı.

Kacır, İstanbul Sanayi Odası (İSO) Odakule'de düzenlenen Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 51. Olağan Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, küresel ekonominin tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği, rekabetin teknoloji ve yenilik ekseninde hız kazandığı bir süreçten geçtiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde Türkiye'yi planlı sanayileşmeden enerjiye, ulaşımdan lojistiğe pek çok alanda hayata geçirdiği yatırımlarla, iş ortamını iyileştiren yapısal reformlarla küresel bir üretim ve teknoloji üssü haline getirdiklerini kaydeden Kacır, ihracatın 23 yılda 36 milyar dolardan 273 milyar dolara yükseldiğini, küresel imalat sanayisinin katma değerindeki payının yüzde 0,7'den 1,3'e çıktığını anlattı.

Kacır, otomotiv sektörünün, Türkiye'nin yatırım, istihdam, üretim ve ihracat eksenli kalkınma yolculuğunda ortaya koyduğu performansla ayrı bir takdiri hak ettiğini belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Ana sanayide 60 bine yakın, tedarik sanayisinde 250 bini aşkın nitelikli istihdam sağlayan sektörümüz için geçtiğimiz yıl hanesine yeni kazanımlar eklediği bir sene oldu. Geçtiğimiz yıl otomotiv üretimimiz 1 milyon 446 bine ulaştı. İhracatımız 41,5 milyar dolarla rekor tazeledi. 2026'nın ilk iki ayında otomotiv ihracatında olumlu bir tabloyla karşı karşıyayız. Ticari araç ve otobüs üretiminde Avrupa'nın lideriyiz. Otomotiv üretiminde ise ilk 5 oyuncu arasındayız. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak, sanayimizin yüz akı sektörün üretim gücünü, teknoloji geliştirme kapasitesini ve uluslararası rekabetçiliğini destekleyecek adımları atıyoruz.'

'Elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçların payı yüzde 22,1'e yükseldi'

Bakan Kacır, son 23 yılda AR-GE ve tasarım merkezi ile teknoparklarda faaliyet gösteren 132 firmanın otomotiv sektörünün inovasyon kapasitesini besleyen projelerini desteklediklerini kaydederek, TÜBİTAK üzerinden otomotiv teknolojilerinde yürütülen 3 bin 205 projeye ve bu alanda araştırma yürüten 3 bin 220 bilim insanı ile gence toplam 32,9 milyar lira kaynak sağladıklarını anlattı.

Yatırım teşvikleri sayesinde otomotiv ana ve yan sanayi firmalarının toplam 1,2 trilyon lira yatırım büyüklüğüne sahip 3 bin 760 projesinin önünü açtıklarını dile getiren Kacır, otomotiv sektörüne yönelik verilen destek ve teşviklerden bahsetti.

Kacır, dünya genelinde elektrikli araç satışının son 5 yılda 6,7 milyondan 21 milyona, elektrikli araçların küresel otomotiv pazarındaki payının ise yüzde 8'den yüzde 20'nin üzerine çıktığını kaydederek, 'Aynı dönemde Türkiye otomobil pazarında elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçların payı yüzde 0,5'ten yüzde 22,1'e yükseldi. Bu oranın 2030'da yüzde 35'i aşmasını öngörüyoruz.' diye konuştu.

Otomotiv sektörünün mobilite ekosistemine dönüşümüne liderlik etme vizyonuyla hareket ettiklerinin altını çizen Kacır, Türkiye'nin akıllı ve elektrikli otomobili Togg'un üretim süreci hakkında bilgi verdi.

Kacır, 'Bugüne kadar 93 binden fazla Togg yollara çıktı. Almanya'ya ihracat gerçekleştiren markamız, Türk mühendisliğinin kalitesini Avrupa pazarına taşıdı.' ifadelerini kullandı.

'Ülkemize değer katacak yatırımları en üst düzeyde destekliyoruz'

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, hayata geçirdikleri Hızlı Şarj Altyapısı Destek Programı'nın katkısıyla, yurt genelinde hızlı şarj bağlantı noktası sayısını üç yılda 8 katına çıkardıklarını belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Bugün, 17 bin 800'ü hızlı şarj olmak üzere, 41 bin 500 şarj bağlantı noktasıyla ülke sathında kesintisiz ve güvenli bir şarj ağına sahibiz. Ülkemizde halihazırda üretim yapan siz otomotiv üreticilerinin yeni yatırımlarını özellikle elektrikli ve hibrit araç üretimine yönlendirmesini memnuniyetle karşılıyoruz. Mobilitedeki vizyonumuzun sektörde büyük karşılık bulduğunun göstergesi olan bu yatırımlar, ülkemizi yeni nesil otomotiv teknolojilerinde çok daha güçlü bir konuma taşıyacak. Elbette hedefimiz, bugüne kadar ülkemizde yatırım gerçekleştirmemiş otomotiv firmalarının elektrikli araç yatırımlarına da ev sahipliği yapmaktır. Bu anlayışla ülkemize değer katacak yatırımları en üst düzeyde desteklemeye devam edeceğiz.'

'İhracat pazarlarımızdaki gelişmeleri yakından takip ediyoruz'

Bakan Kacır, Türkiye'yi uluslararası yeni nesil mobilite yatırımlarının cazibe merkezi haline getirmek üzere HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı'nın ilk 6 çağrısından ikisini doğrudan otomotiv sanayisine yönelik kurguladıklarını anımsatarak, şu bilgileri verdi:

'Elektrikli Araçlar Çağrısıyla yıllık en az 150 bin elektrikli araç kapasitesi sağlayacak ve AR-GE merkezi kurulumunu da içeren yeni yatırımlar için kapsamlı bir teşvik paketi sunuyoruz. Batarya Üretimi Çağrısıyla hücre üretimini de içeren, yıllık asgari 5 GWh kapasiteli batarya ve aktif malzeme üretim tesisi yatırımlarını destekliyoruz. İmkanlarımızı üreten, istihdam sağlayan, ülkesine ekonomik değer katan sanayicilerimiz için seferber etmeye devam edeceğiz. Bazen masanın iki farklı tarafında oturuyor gibi görünsek de esasen her zaman sizlerle ülkemizin kalkınması noktasında aynı taraftayız. Bu vesileyle özellikle vurgulamak isterim, küresel ekonomide son dönemde ortaya çıkan belirsizlikleri, ham madde ve enerji piyasalarındaki dalgalanmaları, jeopolitik gerilimlerin etkilerini, ihracat pazarlarımızdaki gelişmeleri çok yakından büyük bir dikkatle takip ediyoruz.'

'Made in EU düzenlemesini yakından takip ediyoruz'

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, Made in EU düzenlemesinin Türk sanayisi ve otomotiv sektörüne olumsuz etkisi olmaması için yoğun çalışma içinde olduklarına vurgu yaparak, düzenlemenin Türkiye'yi de kapsamasını sağlayan mevcut taslağının önemli bir mesafeyi katettiklerini gösterdiğini aktardı.

Taslağın yasalaşma süreci boyunca tüm teknik detayları takip edeceklerini dile getiren Kacır, 'Bu nedenle, düzenlemenin doğurabileceği etkilerini yakından takip ederek adımlarımızı atmak, olası riskleri bertaraf etmek, ülkemizin ve sanayicilerimizin menfaatlerini en yüksek düzeyde korumak için Hazine ve Maliye, Dışişleri ve Ticaret bakanlıklarımız, diğer ilgili kamu kurumlarımız ve iş dünyası ile yakın istişare halindeyiz.' ifadelerini kullandı.

Bakan Kacır sözlerini şöyle tamamladı:

'Otomotiv sektörümüz açısından önemli gördüğümüz tüm çekincelerimizin giderilmesi için Avrupa Komisyonu ve AB üyesi ülkeler nezdinde yoğun diplomasimizi sürdürüyoruz. Muhataplarımıza, Türkiye'nin Avrupa değer zincirlerindeki kritik rolünü hatırlatıyoruz. İnanıyorum ki Gümrük Birliği ruhuna uygun şekilde, Avrupalı dostlarımızla işbirliğimizi daha ileri bir noktaya taşıyacağız. AB, Türkiye için nasıl önemli bir pazarsa gelişmiş, 86 milyon nüfusa sahip, genç ve dinamik nüfusuyla Türkiye'nin de AB için çok önemli pazar olduğunu da tüm muhataplarımıza hatırlatıyoruz. Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da Türk sanayisinin istikrar ve güven içinde büyümesi için gereken her türlü önlemi almaya devam edeceğiz.'

Bakan Kacır, Türkiye’nin otomotiv sektöründe güçlü bir üretim ve ihracat performansı sergilediğini belirterek, “Geçtiğimiz yıl otomotiv üretimimiz 1 milyon 446 bine ulaştı. İhracatımız ise 41,5 milyar dolarla rekor tazeledi” dedi.

Türkiye’nin sanayi altyapısının her geçen gün güçlendiğini vurgulayan Kacır, yerli üretim kapasitesinin artırılması ve küresel rekabet gücünün yükseltilmesi için çalışmaların sürdüğünü ifade etti. Otomotiv sektörünün Türkiye ekonomisi için stratejik öneme sahip olduğunu belirten Kacır, yeni yatırımlar ve teknolojik dönüşümle sektörün daha da büyüyeceğini söyledi.

Süreç, Anthropic Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei'nin, şirketlerinin Pentagon'un talep ettiği sözleşme dilini 'iyi niyetle kabul edemeyeceğini' açıklamasıyla alevlendi. Anthropic, Pentagon'dan gelen yeni sözleşme metninin Claude modelinin Amerikalılara yönelik kitlesel gözetim ya da tamamen otonom silah sistemlerinde kullanılmasını engelleme konusunda 'kayda değer ilerleme sağlamadığını' savundu.

Pentagon cephesi ise bu iddiaları reddetti. Savunma Bakanlığı Sözcüsü Sean Parnell, ordunun Amerikalılara karşı kitlesel gözetim yapma gibi bir niyeti olmadığını ve insan müdahalesi olmaksızın çalışan otonom silah sistemleri geliştirmek istemediğini açıkladı.

Tartışma, OpenAI CEO'su Sam Altman'ın Savunma Bakanlığı ile anlaşmaya vardıklarını duyurmasıyla yeni bir boyut kazandı. Altman, modellerinin 'gizli ağ' üzerinde konuşlandırılacağını, sözleşmede 'kitlesel gözetim yasağı' ve 'insan sorumluluğu' ilkelerinin yer aldığını ve teknik güvenlik önlemleri uygulanacağını açıkladı. Ancak konuya yakın hukukçular ve uzmanlar, sözleşmeye ilke yazılmasının fiili kullanım açısından yeterli bir garanti oluşturmayabileceğine dikkati çekiyor. Antrhopic'in Pentagon sözleşmesini kabul etmemesinin temelinde de bu belirsizlik yatıyor.

Bu tartışmaların uluslararası hukuk ve savaş hukuku boyutunu değerlendiren Milli Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Uluslararası Hukuk Uzmanı Dr. Mustafa Tuncer, AA muhabirine yaptığı açıklamada, meseleye hem ABD iç hukuku hem de uluslararası insancıl hukuk perspektifinden yaklaştı.

Pentagon'un beyanları ile sözleşme metni arasındaki gerilimin, teknik olduğu kadar hukuki belirsizliklerden kaynaklandığını belirten Tuncer, şu değerlendirmelerde bulundu:

'ABD Savunma Bakanlığı'nın konuya ilişkin beyanı, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin teknik ve hukuki alanda sorunlar doğurabilir. Zira kitlesel gözetim kavramının ABD iç hukukunda farklı bağlamlarda farklı şekillerde tanımlanması, bu konuda beyanın içerdiği taahhüdü de belirsiz hale getirmektedir. Ayrıca tam otonom silah tanımının da 2023 tarihli ABD Savunma Bakanlığı direktifi gibi ulusal metinlerinden kaynaklanması, bu tanımın gelecekte değişmesi halinde bugünkü beyanın kapsamı ve etkisine dair başka bir belirsizliğe zemin hazırlamaktadır. Yine sözleşme dışı bir beyanın, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin gelecekte bir sorun çıkması halinde sorumluluk rejimini başlı başına değiştirmemesinin de Anthropic'in bir diğer endişesi olabileceği değerlendirilebilir.'

ABD'de federal kurumların yapay zeka kullanımına ilişkin çerçevenin ne kadar net olduğu konusunda ise Tuncer, şöyle konuştu:

'ABD'nin konuya ilişkin yaklaşımı 2015 tarihinde yayınlanan ve 2023'te güncellenen Savunma Bakanlığı Savaş Hukuku Kılavuzu ve 2023 tarihli Silah Sistemlerinde Otonomi Direktifi'nde ortaya konuyor. Bu bağlamda, yapay zeka kullanımına dayanan otonom silah sistemlerinin kullanımına ve hukuki denetimine dair ulusal bir yaklaşımın ortaya konduğu görülüyor. Ancak bu çerçevenin hukuki olarak ne miktarda bağlayıcı olduğu ve sahada bu ilkelere ne kadar bağlı kalındığı hususu, gelecek için belirsizliği artıran bir faktör olarak değerlendirilebilir.'

'Tam otonom silahlar' kavramının hukuki içeriğine ilişkin ise Tuncer, uluslararası insancıl hukukta tam otonom silah sistemlerine ilişkin net bir tanım bulunmamakla birlikte, uygulamada ortaya çıkan bazı tanımlarına işaret etti. Tuncer, 'Örneğin, Uluslararası Kızılhaç Komitesine (ICRC) göre otonom silah sistemleri herhangi bir insan müdahalesi olmadan hedef seçen ve kuvvet kullanan sistemlerdir. ABD Savunma Bakanlığı ise otonom silah sistemlerini etkinleştirildikten sonra, operatör tarafından başka bir müdahale olmaksızın hedefleri seçip vurabilen sistemler olarak tanımlamaktadır. ABD yaklaşımına göre, otonom silah sistemlerinin operatörünün, sistemin faaliyetlerini denetleme ve gerektiğinde iptal etme yetkisi de bulunabilir.' dedi.

Uluslararası hukukta açık ve özel bir yapay zeka düzenlemesi bulunmuyor

Tuncer, uluslararası insancıl hukukta yapay zekanın kullanımının doğrudan düzenlenmediğini, ancak yeni silah teknolojilerine ilişkin kuralların yapay zeka ve otonom silah sistemleri üzerinde de uygulanacağının değerlendirildiğini söyledi.

Asıl sorunun, hukuki denetimin net bir küresel çerçeve yerine devletlerin farklı uygulamaları üzerinden ilerlemesinden kaynaklandığını dile getiren Tuncer, şunları kaydetti:

'Bu bağlamda, uluslararası insancıl hukukun temel ilkeleri olan askeri hedef ve sivillerin ayırt edilmesi (ayırt etme ilkesi), sivillerin saldırılar neticesinde elde edilecek askeri avantaja kıyasla orantısız bir zarar görmemesi (orantılılık ilkesi) ve devletlerin operasyonları yürütürken bu maksatla alınabilecek bütün tedbirleri alması (tedbir alma ilkesi) şartlarının sağlanması maksadıyla devletlerin otonom silah sistemlerinin hukuka uygunluk denetimi yükümlülüğünün olduğu kabul ediliyor. Ancak özellikle yapay zekanın sürece dahil olmasıyla birlikte, bu hukuki denetimin nasıl uygulanacağı ve hangi sınırlamalara tabi olduğu hususları net bir hukuki çerçeve üzerinden değil, devletlerin birbirinden yer yer farklılık gösteren uygulamaları üzerinden ilerliyor.'

'Sınırlar net şekilde tanımlanmalı'

OpenAI Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman'ın, yapay zeka modellerini ABD Savunma Bakanlığı'nın gizli ağına konuşlandırmak üzere vardıkları sözleşmeye imza koyduklarını açıklamasının ardından, bunun yeterli bir güvence olup olmadığı konusunda ise Mustafa Tuncer, şu görüşleri dile getirdi:

'Bu sorun, temelde insan denetimi kavramının uluslararası hukukta ve ABD hukukunda net bir içeriğe sahip olmaması ve değişime açık olmasından kaynaklanıyor. Kitlesel gözetimin iç hukuktaki belirsizliği ve olası bir değişime açıklığı hukuki belirsizliği artıran bir diğer faktör olarak değerlendirilebilir. Sözleşmeye eklenmesi halinde dahi bu kavramların değişimi dikkate alındığında, en bağlayıcı ve hukuken güvenli seçeneğin bu kavramların sözleşme özelinde net bir şekilde tanımlanması ve bunun olası iç hukuk değişikliklerinden hariç tutulacak bir şekilde değerlendirilmesi olduğu söylenebilir.'