Bir zamanlar sokak aralarında yankılanan rap müzik bugün her yerde karşımıza çıkıyor. Dinamik ve dikkat çekici bir tür olan rap müzik son yıllarda büyük bir yükselişe geçerek adını her yaştan dinleyiciye duyurmayı başardı.
Rap müzik diğer müzik türlerini geride bırakarak büyük bir başarı yakaladı diyebiliriz. Üstelik bu başarı sadece müzik sahnelerinde değil moda, sinema, sosyal medya, reklam kampanyaları ve festival gibi birçok alanda da kendini göstermiştir. Güçlü bir kültürel hareket haline gelen rap müzik özellikle genç kuşak arasında oldukça yaygındır. Genç kuşak için rap sadece müzik türü değildir. Gençler için rap müzik bir ifade biçimi, bir kimlik arayışı ve bir direniş aracıdır. Peki, rap müziğinin yükselişi nasıl başladı? Gençler neden bu müzikle bu kadar güçlü bir bağ kuruyor? Ve en önemlisi de rap müziğinin bu yükselişi bizlere ne anlatıyor?
Rap Müziğinin Kökeni
Rap müziğinin nasıl doğduğunu anlamak için 1970’li yılların Amerika’sına bakmamız gerekir. Özellikle New York’un Bronx semti rap müziğinin doğduğu yer olarak bilinir. Bu bölgelerde yaşayan siyahiler bazı sorunlarla da karşı karşıya kalıyorlardı. Irkçılık, sosyal eşitsizlik, yoksulluk ve polis şiddeti gibi sorunlar yaşayan siyahilerde bu sorunlara karşı rap müziğini geliştirmişlerdir. Siyahiler ellerine mikrofonu alarak yaşadıkları sorunları ritimlerle birleştirmeye başlamışlardır. Bir protesto biçimi olarak gelişen rap zamanla da bir yaşam tarzı ve kültür haline gelmiştir. Farklı gruplarla ve sanatçılarla rap müzik gelişimini sürdürmeye devam etmiştir.
Peki, Türkiye’de Rap Akımı Ne Zaman ve Nasıl Başladı?
Türkiye’de rap müziğinin ilk kıpırtıları ise 90’lı yıllarda ortaya çıkmaya başlamıştır. Almanya’daki göçmenlerin kurduğu “Cartel” grubu yayınladıkları albümle Türkçe rap’i ilk kez dinleyicilere tanıttı. Bu albümde yer alan bazı parçalar gurbetçilik temalarıyla dikkatleri üzerine çekmeyi başardı. İlerleyen yıllarda ise “Ceza” ve “Sagopa” gibi isimlerde Türkiye’de rap’in temellerini attı. Bu sanatçılar Türkçe rap’i aslında sokaklardan alarak sahnelere taşıyan önemli isimlerdi. Yeni isimlerin rap müziğe yönelmesiyle birlikte sahne giderek daha renkli ve dinamik bir hale geldi. Sosyal medyanın ve dijital platformların sayesinde de rap müzik son yıllarda popülerleşmesine de hızla devam etti.
Rap Müzik Neden Bu Kadar Yaygınlaştı?
Rap müziğin bugün geldiği nokta aslında dijital dönüşümle doğrudan bağlantılıdır. Dijital çağın gelişimiyle birlikte sosyal medya ve dijital platformlar yalnızca çeşitlenmekle kalmadı aynı zamanda bu alanlara erişim de oldukça kolaylaştı. Geleneksel yapımcı kontrolü ve sansür gibi engellerin büyük ölçüde ortadan kalkması da rap müziğin geniş kitlelere hızla ulaşmasını mümkün kıldı. Hem dinleyiciler hem de sanatçılar bu sayede birbirine kolay ve hızlı bir şekilde ulaşabilmiştir. Youtube ve Spotify gibi dijital araçlar sayesinde rap sanatçıları kolay bir şekilde eserlerini dinleyicilerle buluşturabiliyor. Dinleyiciler de istedikleri an istedikleri rap sanatçılarının eserlerini dinleyebiliyor ve sosyal medyalarında paylaşabiliyor. İşte dijital çağın getirdiği bu özgürlük rap müziğinin çeşitlenmesine ve hızla yayılmasına da katkı sağlamıştır. Rap müziğinin bu kadar yaygınlaşmasını sağlayan etkenlerden birisi de gençlerdir.
Genç kuşağın rap müziğe yönelmesinin birçok nedeni vardır. Gençlerin rap müziğe yönelmesinde sosyal, kültürel ve psikolojik dinamikler önemli rol oynamaktadır. Rap müzik diğer müzik türlerine göre doğrudan ve filtresiz bir müzik diline hakimdir. Kuralların esnetildiği bu müzik türü gençlere duygu ve düşüncelerini anlatabilecekleri özgür bir alan sunar. Gençler öfke, hayal kırıklıkları ve adaletsizlik gibi duyguları rap müzik ile açık ve doğrudan ifade ederler. Rap müzik ile kendilerini daha rahat hissederler. Rap müzik özellikle ergenlik döneminde yaşanan kimlik arayışı ve aidiyet gibi duygulara da yardımcı olur. Rap müzikte yer alan bazı temalar gençlerin kimlik arayışına hitap eder. Gençler bu müzik türünde gerçekliği ve samimiyeti bulurlar. Rap müzikte işsizlik, adaletsizlik ve eğitim gibi sorunlar çokça işlendiğinden bu koşullarda büyüyen gençlerde bu müziği kendilerine daha yakın bulurlar.
Rap Müziğinin İfade Biçimi Haline Gelmesi
Son zamanlarda ülkemizde müzik dinleme alışkanlıklarında köklü dönüşümlerin yaşandığına şahit oluyoruz. Müzik türlerinin yenilikten uzaklaşarak tekrara düşmesi genç kuşağı daha dinamik ve etkileyici türlere yöneltti. Rap müzik türü de bu dönüşümü fırsat bilerek müziğin merkezine kendini yerleştirdi. Rap, yalnızca bir müzik türü olmanın ötesine geçerek güçlü bir kültürel ifade aracına dönüşmüştür. Kişisel duyguları yansıttığı gibi toplumsal duygu ve sorunları da yansıtan rap ritimli bir protestoya dönüştü diyebiliriz. Toplumda yaşanan olaylar, rap müzik aracılığıyla sansüre uğramadan ve doğrudan ifade ediliyor.
Ülkemizde de bu yönüyle dikkat çeken birçok rap sanatçısı bulunuyor. Ceza’nın parçalarında sistem eleştirilerini ve Ezhel’in eserlerinde ise politik taşlamaları görebiliyoruz. Rap müzik bu amaç için ortaya çıkan bir müzik türüydü aslında. O yüzden rap müziğin bu yönüne de şaşırmamak gerekir. Her ne kadar bir eğlence biçimi olarak da tüketilse de rap özellikle toplumda sesi duyulmayan ya da görmezden gelinen kesimlerin ve olayların mikrofonu olma işlevi görür. O mikrofonda sanatçıların elinde susmadan uzun süre hem sahnelerde hem de toplumda ses çıkarmaya devam edecektir.
Rap Müziğinin Eleştirilerin ve Tartışmaların İçinde Yer Alması
Rap müziğinin bu hızlı yükselişi bazı kesimler tarafından olumlu karşılanmadı. Özellikle bazı rap şarkılarında şiddet, cinsiyetçilik ve madde kullanımına yönelik teşviklerin olduğu ve gençleri özendirdiği gerekçesiyle rap müzik sürekli bu tür eleştirilerin ve tartışmaların odağında yer almıştır. Yine doğrudan ve sert bir şekilde toplumsal gerçekleri de dile getirmesi tartışmaların içinde yer almasına neden olmuştur. Sonuç olarak rap müzik hem ele aldığı konular hem de ifade biçimi nedeniyle sıklıkla tartışma konusu olmuştur. Ancak tam da bu nedenle de oldukça güçlüdür.
Eleştirilerin odağında yer alsa da rap müzik toplumdaki yerini her geçen gün daha da güçlendirmektedir. İster kabul edilsin ister edilmesin rap müzik günümüzün en etkili kültürel ifade biçimlerinden biri olarak varlığını sürdürmeye devam edecektir.
